នៅអ៊ីនធឺណិតដោយសុវត្ថិភាព
ការយាយីតាមអ៊ីនធឺណិត ពាក្យសម្ងាត់ ប្រវត្តិរូបក្លែងក្លាយ និងការការពារក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នក — សុវត្ថិភាពអ៊ីនធឺណិតជាក់ស្តែងជាភាសាខ្មែរ
ការការពារខ្លួននៅលើអ៊ីនធឺណិតមិនមែនសម្រាប់តែយុវវ័យប៉ុណ្ណោះទេ។ ការបោកប្រាស់ ប្រវត្តិរូបក្លែងក្លាយ និងការលួចទិន្នន័យប៉ះពាល់ដល់មនុស្សគ្រប់រូប — សិស្ស ឪពុកម្តាយ គ្រូ និងជីដូនជីតា។ ប្រសិនបើអ្នកប្រើទូរស័ព្ទ ឬកុំព្យូទ័រនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទំព័រនេះសម្រាប់អ្នក។
⚠️ ព័ត៌មាននៅក្នុងទំព័រនេះគឺសម្រាប់គោលបំណងអប់រំតែប៉ុណ្ណោះ។ IT Club Cambodia ជាកម្មវិធីអប់រំស្ម័គ្រចិត្ត — មិនមែនជាក្រុមហ៊ុនសាយប័រស៊ីឃ្យួរីធី ឬក្រុមហ៊ុនច្បាប់ទេ។ ប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានបោកប្រាស់ សូមទំនាក់ទំនងអាជ្នាជ្ញាធរកម្ពុជា៖ 031 201 2345
ផ្នែកទី ១ — ព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន និងព័ត៌មានឯកជន
ព័ត៌មានឯកជនរបស់អ្នករួមមាន ពាក្យសម្ងាត់ លេខ ID ព័ត៌មានធនាគារ។ អ្វីដែលបង្ហោះតាមអ៊ីនធើណេតនឹងនៅទីនោះជារៀងរហូត។
ព័ត៌មានគ្រប់ប្រភេទ មិនមានហានិភ័យស្មើគ្នានោះទេ។ ពាក្យសម្ងាត់ លេខ ID និងព័ត៌មានធនាគារជាព័ត៌មានឯកជន — កុំចែករំលែកវាជាមួយនរណា។
អ្នកបោកប្រាស់ប្រើព័ត៌មានពី Facebook ដើម្បីកំណត់គោលដៅជនរងគ្រោះ។ ពួកគេដឹងឈ្មោះ និងក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នក មុនពេលការបោកប្រាស់ចាប់ផ្តើម។
នៅពេលដែលបង្ហោះអ៊ីនធឺណិតហើយ អ្នកមិនអាចយកវាមកវិញបានទេ។
កុំចែករំលែកអ្វីៗទាំងនេះ៖
- ពាក្យសម្ងាត់ — ជាមួយនរណាក៏ដោយ
- លេខ ID ជាតិ ឬ លំនៅដ្ឋាន
- ព័ត៌មានធនាគារ ឬ កាត
- រូបថតឯកសារ ID
- អាសយដ្ឋានផ្ទះរបស់អ្នក
✅ អ្វីដែលត្រូវធ្វើ
- កំណត់ Facebook ទៅ Friends Only — មិនមែន Public
- មុនពេលបង្ហោះ សួរខ្លួនឯងថា៖ តើវានេះអាចជួយអ្នកបោកប្រាស់កំណត់គោលដៅខ្ញុំទេ?
- ចាត់ទុករាល់សំណើសុំព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួននៅអ៊ីនធឺណិត ជាសញ្ញានៃគ្រោះថ្នាក់
ផ្នែកទី ២ — ការយាយីតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត
ការយាយីតាមអ៊ីនធើណេតមិនមែនជាកំហុសរបស់ជនរងគ្រោះ ហើយមិនបាត់ដោយខ្លួនឯងឡើយ។
ការយាយីតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត គឺជាការយាយីតាមទូរស័ព្ទ បណ្តាញសង្គម ឬហ្គេមអ៊ីនធឺណិត — មតិអាក្រក់ esas ការចែករំលែករូបថតដោយមិនមានការអនុញ្ញាត។
វាមិនគ្មានគ្រោះថ្នាក់ទេ។ វាមិនមែនជាកំហុសរបស់ជនរងគ្រោះ។ វាមិនបាត់ដោយខ្លួនឯងឡើយ។
មនុស្ស ១ ក្នុង ៣ នៅទូទាំងពិភពលោកធ្លាប់ជួបប្រទះ។ ក្មេងស្រីរងផលប៉ះពាល់ច្រើនជាង។
ប្រភេទដែលត្រូវស្គាល់៖
- មតិអាក្រក់អំពីរូបរាង ឬបញ្ញា
- ការរីករាលដាលពាក្យកុហក ឬesas
- ការចែករំលែករូបថតអៀនខ្មាស់ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត
- ប្រវត្តិរូបក្លែងក្លាយបង្កើតឡើងដើម្បីចំអក
- ការដកចេញដោយចេតនាពីក្រុម chat
✅ ប្រសិនបើអ្នកត្រូវគេយាយី
- កុំឆ្លើយ — វានឹងធ្វើឱ្យស្ថានការណ៍កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ
- ថតរូបអេក្រង់ (Screenshot) ទុកជាភស្តុតាង
- ទប់ស្កាត់ (Block) បុគ្គលនោះ ហើយរាយការណ៍ទៅប្រព័ន្ធ
- ប្រាប់គ្រូ ឪពុកម្តាយ ឬមនុស្សពេញវ័យដែលអ្នកទុកចិត្ត
ផ្នែកទី ៣ — ពាក្យសម្ងាត់
ពាក្យសម្ងាត់ 12 តួអក្សរ ផ្សំអក្សរ លេខ និងនិមិត្តសញ្ញា នឹងចំណាយ 35,000 ឆ្នាំដើម្បីបំបែក។ កុំចែករំលែកពាក្យសម្ងាត់ជាមួយនរណាម្នាក់។
ពាក្យសម្ងាត់ខ្សោយអាចត្រូវបំបែកក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានវិនាទីប៉ុណ្ណោះ។ ទូទៅបំផុត៖ ‘12345678’ ‘password’ ‘admin’ ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើតរបស់អ្នក។
ពាក្យសម្ងាត់ខ្លាំង — ១២ តួអក្សរ ផ្សំ — ចំណាយ ៣៥,០០០ ឆ្នាំ ដើម្បីបំបែក។ ឃ្លា (ពាក្យ ៣ ដែលមិនទាក់ទងគ្នា) ល្អជាងទៀត។
កុំចែករំលែកពាក្យសម្ងាត់ជាមួយមិត្តភ័ក្ត ឬក្រុមគ្រួសារ។ ទិន្នន័យរបស់អ្នកហើយដែលអ្នកកំពុងការពារ។
វិធានពាក្យសម្ងាត់៖
- យ៉ាងតិច ១២ តួអក្សរ — ឬ ពាក្យ ៣ ដែលមិនទាក់ទងគ្នា
- ផ្សំអក្សរធំ អក្សរតូច លេខ និមិត្តសញ្ញា
- កុំប្រើឈ្មោះ ថ្ងៃខែឆ្នាំកំណើត ឬ ‘password’
- ពាក្យសម្ងាត់ខុសៗគ្នាសម្រាប់គណនីសំខាន់ៗនីមួយៗ
- កុំចែករំលែក — ជាមួយនរណា
✅ អ្វីដែលត្រូវធ្វើ
- បង្កើតពាក្យសម្ងាត់ខ្លាំងថ្ងៃនេះ សម្រាប់ Facebook និង Gmail
- បើក 2FA ជាស្រទាប់ការពារទីពីរ (មើលខាងក្រោម)
- ប្រើ Google Password Manager — ឥតគិតថ្លៃ មានស្រាប់ក្នុង Chrome
ផ្នែកទី ៤ — ការផ្ទៀងផ្ទាត់ពីរជំហាន (2FA)
2FA បន្ថែមជំហានទីពីរ — លេខកូដពីទូរស័ព្ទ។ Google Authenticator មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ជាង SMS ។
ពាក្យសម្ងាត់ខ្លាំងតែមួយមនុស្សច្រើននៅមិនគ្រប់គ្រាន់ទេ។ ប្រសិនបើត្រូវលួច អ្នកវាយប្រហារចូលភ្លាមៗ។
2FA បន្ថែមជំហានទីពីរ — លេខកូដពីទូរស័ព្ទ។ អ្នកវាយប្រហារមិនមាន។
វិធីពីរ៖ SMS (លេខកូដតាមសារ) ឬ Google Authenticator (កម្មវិធី)។ កម្មវិធីមានសុវត្ថិភាពជាង។
របៀបបើក 2FA៖
- Facebook: Settings → Security and Login → Two-Factor Authentication
- Gmail: Google Account → Security → 2-Step Verification
- ប្រើកម្មវិធី Google Authenticator — ល្អជាង SMS
- រក្សាទុករូបសារបម្រុង (backup codes) នៅកន្លែងមានសុវត្ថិភាព
✅ អ្វីដែលត្រូវធ្វើ
- បើក 2FA នៅ Facebook និង Gmail — ចំណាយពេលត្រឹមតែ ៥ នាទី
- ទាញយក Google Authenticator ពី Play Store
- មើលមគ្គុទ្ទេសន៍ពេញលេញរបស់យើង៖ Google Authenticator — របៀបដំឡើង
ផ្នែកទី ៥ — Facebook និងប្រវត្តិរូបក្លែងក្លាយ
ប្រវត្តិរូបក្លែងក្លាយប្រើរូបថតដែលបានលួច។ អ្នកបោកប្រាស់ចំណាយពេលច្រើនសប្ដាហ៍ ឬខែ មុនពេលការបោកប្រាស់ចាប់ផ្ដើម។
ប្រវត្តិរូបក្លែងក្លាយប្រើរូបថតដែលបានលួច និងរឿងរ៉ាវគួរជឿ។ អ្នកបោកប្រាស់ចំណាយពេលច្រើនសប្ដាហ៍ ក្នុងការកសាងការទុកចិត្ត មុនពេលការបោកប្រាស់ចាប់ផ្ដើម។
ពួកគេអាចបង្ហាញខ្លួនជាអ្នកជំនាញបរទេស ។ អ្នករកការងារ ឬ គ្រូណែនាំ ឬ ជាច្បាប់ copy នៃគណនីដែលអ្នកស្គាល់។
របៀបស្គាល់ប្រវត្តិរូបក្លែងក្លាយ៖
- ប្រវត្តិរូបបានបង្កើតថ្មីៗ
- មិត្តភ័ក្តតិច ភាគច្រើនពីប្រទេសផ្សេង
- រូបថតមើលទៅហាក់ stock image
- ក្លាយជាមិត្ត ឬ ស្នេហ៍ ទ្បើយ ឆាប់
- មិនអាច ឬ មិនព្រម video call
- ស្នើអ្នករក្សាការទំនាក់ទំនងជាសម្ងាត់
✅ អ្វីដែលត្រូវធ្វើ
- ស្វែងរករូបថតប្រវត្តិរូបណាមួយ (Google Images → រូបភាពកាមេរ៉ា)
- កុំទទួលសំណើមិត្តភ័ក្តពីអ្នកដែលអ្នកមិនស្គាល់
- កំណត់ Facebook ទៅ Friends Only
- ប្រសិនបើអ្វីមួយមិនប្រក្រតី — ទប់ស្កាត់ ហើយរាយការណ៍ភ្លាមៗ
ផ្នែកទី ៦ — ការបោកប្រាស់នៅកម្ពុជា
ការបោកប្រាស់ 4 ប្រភេទ ចាប់ផ្ដើមនៅ Facebook ឬ Telegram ហើយសន្យាអ្វីមួយដែលល្អជ្រុល។
ការបោកប្រាស់ ៤ ប្រភេទ ជាទូទៅបំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ទាំងអស់ចាប់ផ្ដើមនៅ Facebook Telegram ឬ WhatsApp។ ទាំងអស់សន្យានូវអ្វីមួយដែលល្អជ្រុលក្នុងការជឿ។
ការផ្តល់ការងារក្លែងក្លាយ ការងារនៅ Facebook — ប្រាក់ឈ្នួលល្អ មិនត្រូវការបទពិសោធ។ អ្នកបង់ប្រាក់ ឬ ផ្តល់ ID។ ការងារនោះមិនមែនជាការពិតទេ។
ការបោកប្រាស់វិនិយោគ វិនិយោគក្នុង crypto ឬ ការជួញដូរ។ ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញអស្ចារ្យ។ អ្នកវិនិយោគបន្ថែម។ អ្នកមិនអាចដក។ វេទិកានោះក្លែងក្លាយ។
ការបោកប្រាស់ស្នេហ៍ មនុស្សចម្លែករកការទំនាក់ទំនងរយៈពេលច្រើនសប្ដាហ៍ បន្ទាប់មកមានបញ្ហាបន្ទាន់ ដែលត្រូវការប្រាក់។ មនុស្សនោះមិនពិតទេ។
Pig Butchering ស្នេហ៍រយៈពេលវែង ផ្សំជាមួយការវិនិយោគ។ អ្នកបោកប្រាស់ចំណាយពេលច្រើនខែ ដើម្បីកសាងការទុកចិត្ត បន្ទាប់មកជំរុញឱ្យអ្នកវិនិយោគ។ នៅពេលអ្នកព្យាយាមដក ប្រាក់បាត់ — ហើយពួកគេដែរ។
✅ អ្វីដែលត្រូវធ្វើ
- ប្រសិនបើវាស្តាប់ទៅល្អពេក — វាក្លែងក្លាយ
- កុំផ្ញើប្រាក់ ឬ ID ទៅអ្នកដែលអ្នកមិនស្គាល់ផ្ទាល់
- ពិគ្រោះជាមួយមនុស្សដែលអ្នកទុកចិត្ត មុនពេលវិនិយោគ
- រាយការណ៍ការបោកប្រាស់ទៅ៖ 031 201 2345
ផ្នែកទី ៧ — ការការពារក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នក
ឪពុកម្ដាយរបស់អ្នកមិនបានទទួលការអប់រំផ្នែកសុវត្ថិភាពឌីជីថល។ វាធ្វើឱ្យពួកគេងាយរងគ្រោះ។
អ្នកជាប្រភពការពារសំខាន់បំផុតផ្នែកសុវត្ថិភាពឌីជីថលដែលក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នកនឹងទទួលបាន។
ឪពុកម្ដាយរបស់អ្នកមិនបានទទួលការអប់រំផ្នែកសុវត្ថិភាពឌីជីថល។ អ្នកជាប្រភពការពារសំខាន់បំផុតដែលក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នកនឹងទទួលបាន។
បង្រៀនក្រុមគ្រួសាររបស់អ្នកនូវរឿងទាំងប្រាំនេះ៖
- របៀបស្គាល់ប្រវត្តិរូបក្លែងក្លាយ ឬសារបោកប្រាស់
- កុំផ្ញើប្រាក់ទៅអ្នកដែលស្គាល់តាមអ៊ីនធឺណិតតែប៉ុណ្ណោះ
- កំណត់ Facebook ទៅ Friends Only — ធ្វើជាមួយគ្នា
- កុំចុចតំណភ្ជាប់ក្នុងសារពីមនុស្សចម្លែក
- ប្រសិនបើអ្វីមួយមិនប្រក្រតី — សួរអ្នកជាមុន
✅ អ្វីដែលត្រូវធ្វើសប្ដាហ៍នេះ
- បង្ហាញឪពុកម្តាយនូវឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃសារបោកប្រាស់
- ផ្លាស់ប្តូរការកំណត់ឯកជនភាព Facebook របស់ពួកគេជាមួយគ្នា
- ប្រាប់ពួកគេថា៖ ប្រសិនបើនរណាម្នាក់សុំប្រាក់តាមអ៊ីនធឺណិត ប្រាប់ខ្ញុំជាមុន
ផ្នែកទី ៨ — ការលេចធ្លាយទិន្នន័យ
ការលេចធ្លាយទិន្នន័យកើតឡើងនៅពេលក្រុមហ៊ុនត្រូវបានហែគ ហើយទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវបានលួច — អ៊ីមែល ពាក្យសម្ងាត់ លេខទូរស័ព្ទ។
អ្នកអាចរងផលប៉ះពាល់ដោយមិនដឹងខ្លួន។ឧក្រិដ្ឋជនប្រើទិន្នន័យដែលបានលួច ដើម្បីចូលគណនីផ្សេងទៀត ជាពិសេសនៅកន្លែងដែលប្រើពាក្យសម្ងាត់ដូចគ្នា។
ការលេចធ្លាយទិន្នន័យអាចប៉ះពាល់ដល់អ្នកដោយមិនដឹង ជាពិសេសប្រសិនបើអ្នកប្រើពាក្យសម្ងាត់ដូចគ្នានៅកន្លែងច្រើន។
ពិនិត្យមើលថាតើអ៊ីមែលរបស់អ្នកធ្លាប់ត្រូវបានលេចធ្លាយឬអត់៖ haveibeenpwned.com ឥតគិតថ្លៃ មានសុវត្ថិភាព និងដំណើរការដោយអ្នកស្រាវជ្រាវសន្តិសុខអ៊ីនធឺណិតល្បីឈ្មោះ។
✅ ប្រសិនបើទិន្នន័យរបស់អ្នកត្រូវបានលេចធ្លាយ
- ផ្លាស់ប្តូរពាក្យសម្ងាត់នៅសេវាកម្មដែលរងផលប៉ះពាល់ភ្លាមៗ
- ផ្លាស់ប្តូរវានៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលអ្នកប្រើពាក្យសម្ងាត់ដូចគ្នា
- បើក 2FA នៅគណនីសំខាន់ៗទាំងអស់
- ប្រើ Google Password Manager — ឥតគិតថ្លៃ មានស្រាប់ក្នុង Chrome
ទំនាក់ទំនងមកយើង
យើងចង់ឮពីសាលា និងអង្គការដែលចាប់អារម្មណ៍ក្នុងការនាំ IT Club មកកាន់សិស្សរបស់ពួកគេ។
Telegram
+44 7710 351766 (លេខ UK)
អ៊ីមែល
admin@itclub-cambodia.com